Xin gửi lời chào lời chúc sự khỏe mạnh thật tâm nhất với mọi thứ bạn, những người yêu thích về âm thanh. Do cũng có sở thích là suy ngẫm đồ âm thanh nên trong bài viết này mình có viết bài hướng dẫn về sơ lược về loa bằng kiến thức giảm bớt của minh. rất hi vọng bài viết có thể tích trữ thêm nhiều kinh nghiệm & có ích cho một số bạn đọc
CƠ BẢN VỀ CỦ LOA ĐIỆN
ĐỘNG
một hướng dẫn
:
Chào
một số bạn: trong dàn loa nghe
nhìn có thể loa và micro là bộ phận kém phát triển . ra đời
từ hơn 100 năm qua thật sự nó chẳng có thay đổi gì đang kể. Nó gần như là một
huyền thoại, mọi người nói về nó cực nhiều nhưng kết quả thường hay rất mông
lung.
Loa có thực sự vất vả đến vậy không? Đáp án của
mình là nó bao gồm nhiều cái rất đơn điệu , nhưng vì quá nhiều nên thật sự tìm
ra Câu trả lời cho nó thật sự là rất quá khó.
Trên
thế giới một số công ty thật sự có khả năng thiết kế ra nó rất ít( thiết kế chứ
không phải sản xuất ứng dụng). đa số một số cty này nằm ở một số nước Bắc Âu nơi
mà ngành khoa học xuất hiện nhiều điều kiện để phát triển như Scanpeak, Seas.
một số ngành khoa học để phát triển một củ
loa theo mình ít nhất
là 3 ngành bao gồm : Điện từ trường; âm học; cơ học vật liệu. & cả tâm sinh
lý học nữa( nếu có điều kiện mình sẽ nói rõ hơn).
Loa thực sự rất tệ, Chắc ít có thiết bị nào có
khả năng tệ hơn nó được lý do vì đâu vậy.
Củ
loa hay được xem là
Transducer (bộ chuyển đổi năng lượng).
Nó
chuyển từ tín hiệu điện (từ máy khuếch đại) thành chuyển động cơ (cuộn dây động
voice coil) sau đó thông một màng bức xạ (màng loa cone) thay đổi áp suất không khí làm nên
âm thanh. một số bộ phận
tệ về hiệu suất như bình acqui (Điện↔Hoá) hay tấm Pin mặt trời (Quang↔Điện) cũng
tốt hơn nó gấp nhiều lần vì nó phải qua trung gian là cơ học (Điện-Cơ-Âm).
Ví
dụ một cái loa có độ nhạy là 95dB( hiệu suất rất cao đó),
gửi vào đó 100W điện ta thu được khoảng 3W âm
thanh, 97W phần còn lại chỉ để nhún nhảy màng
loa & đốt nóng
cuộn dây động thôi, quá hao phí.! đa số một số loa có hiệu suất khoảng 1 % thôi
đó các bạn.
Với 1 bộ phận có cấu tạo kém cỏi như vậy nhưng chúng ta buộc lòng phải dùng vì Hiện giờ chưa ai nghĩ ra cách nào bảo đảm hơn cả, chắc cần phải 50 năm nữa, có khả năng lúc đó ta có cách nào đó thay đổi trực tiếp áp suất không khí từ điện mà không cần phải hệ cơ học nào hết.
Với 1 bộ phận có cấu tạo kém cỏi như vậy nhưng chúng ta buộc lòng phải dùng vì Hiện giờ chưa ai nghĩ ra cách nào bảo đảm hơn cả, chắc cần phải 50 năm nữa, có khả năng lúc đó ta có cách nào đó thay đổi trực tiếp áp suất không khí từ điện mà không cần phải hệ cơ học nào hết.
nghe
chán quá ! Chẳng muốn nghiên cứu về nó nữa! Nhưng có thể vì tình yêu âm nhạc (ai
mà không yêu nó chứ) mà những kỹ sư vẫn miệt mài nghiên cứu & cho ra những
sản phẩm lấy hết hồn vía chúng ta chỉ từ 1 % nhỏ bé đó. bảo đảm 100% những kỹ
sư thiết kế
loa mê nhạc thích
lắm. Họ sử dụng khoa học phục vụ cho nghệ thuật, tôi coi họ như nghệ nhân vậy
rất đáng quí trọng. Hiểu thêm 1 chút về loa tôi biết có giúp chút gì cho việc thưởng
thức ca nhạc không, hay có khả năng Diy một cái loa cho riêng mình không? Nhưng vì tài liệu
về loa ở Việt Nam quá ít & cả ngàn câu hỏi trên
diễn đàn nên hi vọng bài này sẽ gíup 1 ít cho các bạn. Loa không thuộc về những chuyên gia nó là của
mọi thứ các bạn yêu âm nhạc, tôi nghĩ là vậy.
xem thêm về âm thanh nhà thờ tại đây http://amthanhphonghop.com/giai-phap-am-thanh/giai-phap-am-thanh-nha-ga-nha-xuong-nha-tho
2. Cấu tạo củ loa:
2.Chức năng
của một số thành phần:
a. Frame (Khung sườn
loa):
dùng
để gắn các thành phần, loại cao cấp thì bằng nhôm đúc, bình thường thì bằng sắt
dập đôi khi còn được làm từ nhựa. đối với một số loa
bổng và 1 số loa
trung khung sườn thường kín (bít luôn đằng sau) khung sườn cũng là chổ cho một
số hãng thi thố sở trường , như loa bổng của B&W khung sườn phía sau làm
bằng thủy tinh có hình dạng vỏ ốc giúp triệt tiêu hoàn toàn âm
thanh từ phía sau
màng loa. Khung sườn loa cho biết loa đó cấp cao cỡ nào còn về âm
thanh không tác động
nhiều lắm chỉ mong nó đừng có bề mặt quá lớn gây phản xạ trực tiếp lại màng
loa.
b. Surround, edge (viền nhún):
các
loa ngày xưa thì hay cùng chất liệu giấy ép
với phần màng loa hoặc vải (xếp gấp lại) với loại này thì đường viền khá cứng và
ảnh hưởng trực tiếp theo thông số kỹ thuật của loa, loại viền này nếu bị móp
cần dán lại, không nên cắt ra chế lại bằng viền cao su mút thông thường. thời
gian này khuynh hướng làm viền nhún càng mềm dẻo và bền là được, với dòng này
chẳng may bị rách bạn có thể thay thế mà không ảnh hưởng nhiều đến chất lượng
(do độ cứng không đáng kể). Viền loa không phát ra âm thanh nó chỉ có vai trò giữ kín hơi & độ mềm
dẻo. Tuy Nhiên nếu thay thế không đúng loại âm
thanh sẽ rất không
giống nhau . Nhìn vào viền loa trường hợp có kinh nghiệm bạn có khả năng
nhận biết loa âm
thanh như thế nào sử
dụng vào việc gì Giả dụ như viền gân vải có thể dùng loa trầm hoặc trung trầm,
viền mút mềm đa phần dùng làm loa
trầm, viền cao su dày nên chỉ dùng cho Sub điện.
c. Spider, Damper (màng nhện):
Là
bộ phận cực kỳ cần thiết & lao động nặng nhọc nhất trong củ
loa, khi đưa tín hiệu điện vào,loa di chuyển nhưng phải luôn quay về vị trí cân bằng để
thực hiện cho một số nguồn tín hiệu theo sau. Nó hoạt động như một cái lò xo, độ
cứng của nó tuỳ vào ý đồ nhà thiết kế, ngoài ra nó còn giúp cho cuộn dây hoạt
động đúng tâm. Độ động của củ
loa phụ thuộc rất lớn
vào độ nảy của màng nhện(lò xo) này. Màng nhện chế tạo với hình dạng( một số nếp
gấp) khác nhau , vật liệu khác nhau sẽ cho âm thanh không giống nhau . Việc sản
xuất màng nhện tương tự như luyện thép, phải sử lý keo & thời điểm hấp nhiệt
để đạt được độ cứng độ dẻo mong muốn . Loa toa pc 658r chính hãng nếu dùng quá lâu, sức mạnh quá lớn sẽ làm
lão hoá (mỏi) màng nhện khiến âm thanh không còn rõ rệt & ầm ì . Màng nhện
quyết định chất lượng cao củ
loa về độ bền âm thanh theo thời điểm . Màng nhện bị rách sẽ là 1
tai hoạ nếu bạn không có khả năng tìm được đúng loại. các loa cao
cấp nhu cầu phải có
thời điểm chạy rà chính là một phần luyện cho màng nhện được hoạt động tối
ưu.
Magnet
(nam châm):
thường
có 3 loại Alnocol, Ferrite, neodymium:
Alnicol: là vật liệu sử dụng trong một số loa tz 205 ngày xưa (1940-1965), phía dưới đây là loại có từ trường rất mạnh thời điểm này ít còn được sử dụng do rất mắc, loại này tuy tốt tuy nhiên nếu hoạt động thường xuyên ở sức mạnh cao sẽ dẫn tới sự truyền nhiệt độ từ cuộn dây vào nam châm làm cho nó giảm lực & không tự hồi phục, loại ferrite khi nguội lại có khả năng tự phục hồi từ trường.
Alnicol: là vật liệu sử dụng trong một số loa tz 205 ngày xưa (1940-1965), phía dưới đây là loại có từ trường rất mạnh thời điểm này ít còn được sử dụng do rất mắc, loại này tuy tốt tuy nhiên nếu hoạt động thường xuyên ở sức mạnh cao sẽ dẫn tới sự truyền nhiệt độ từ cuộn dây vào nam châm làm cho nó giảm lực & không tự hồi phục, loại ferrite khi nguội lại có khả năng tự phục hồi từ trường.
Để
cuộn dây hoạt động tối ưu nó cần được đặt trong một miền từ trường cao, miền này
chính là khe từ nhỏ hẹp chỉ vài mm. Để tập trung thông lượng từ trường ở đây mọi
người dùng một số miếng sắt dẫn từ. kết hợp với nam châm gọi chung là mạch
từ.
Cấu
tạo mạch từ (gồm nam châm và một số miếng sắt dẫn từ) của nam châm alnicol
(thường là mạch nội từ) tốt về âm thanh hơn so với cấu trúc mạch từ ferrite do có ít
khoảng trống trong mạch khi hệ dao động ít gây ra tạp âm.
Ferrtie:
có lực từ yếu hơn alnicol ( cùng khối lượng)là loại dùng hay gặp nhất nó rẻ
& khó bị khử từ khi làm việc ở sức mạnh cao. Thường mạch từ của Ferrite là
loại từ ngoại.
Neodymium: Là sự kết hợp các ưu điểm của 2 loại trên, từ mạnh & khó bị khử từ. Ngoài ra do nhỏ gọn nó còn được dùng trong các loa xe hơi, micro v.v. lúc này do giá thành đã giảm rất nhiều các hãngloa danh tiếng cũng đã sản xuất rất nhiều loa sử dụng vật liệu này.
Vật liệu từ không tác động đến chất lượng âm thanh, nam châm ferrite cũng cho lực từ mạnh nhưng sẽ cồng kềnh, các vật liệu từ mạnh do nhỏ gọn sẽ nhận được cấu trúc mạch từ ưu việt hơn cho âm thanh.
Neodymium: Là sự kết hợp các ưu điểm của 2 loại trên, từ mạnh & khó bị khử từ. Ngoài ra do nhỏ gọn nó còn được dùng trong các loa xe hơi, micro v.v. lúc này do giá thành đã giảm rất nhiều các hãngloa danh tiếng cũng đã sản xuất rất nhiều loa sử dụng vật liệu này.
Vật liệu từ không tác động đến chất lượng âm thanh, nam châm ferrite cũng cho lực từ mạnh nhưng sẽ cồng kềnh, các vật liệu từ mạnh do nhỏ gọn sẽ nhận được cấu trúc mạch từ ưu việt hơn cho âm thanh.
Nam
châm là loại vật liệu nhất là nó có thể bị khử từ khi nhiệt độ quá cao, nếu bị
làm rớt cấu trúc của nó cũng thay mới , nó không như cục sắt thông thường
đâu.
Nếu
cần dùng âm thanh công
suất lớn (loa sân
khấu), bạn phải lựa chọn củ
loa có vòng ổn định
từ (bằng nhôm hay đồng) trên Top plate hoặc miếng chụp trên pole Piece. Nó có
nhiệm vụ giảm bớt dòng điện xoáy bảo đảm loa hoạt
động thường xuyên ở
công suất cao.
Cuộn
dây động (Voice coil):
Cấu
tạo gồm lõi (bobin) là ống hình trụ sử dụng quấn dây lên đó, nó được đặt trong
khe hở từ, những loa cao
cấp khe từ này rất
khít với cuộn dây động vì dưới đây là nơi tập trung năng lượng từ. từ khe càng
nhỏ mật độ từ càng lớn. các loa bình thường thì để cho an toàn khe từ có thể rộng hơn đôi
chút tuỳ vào chất lượng .
Lõi
để quấn dây cần chế tạo bằng chất liệu không từ, phải nhẹ, phải cứng chắc &
phải chịu được nhiệt độ cao đôi khi có thể tới 250 độ C. Lúc này đa số sử dụng
Nhôm làm lõi vì nó có sức mạnh chịu đựng cao và rẻ tiền, loại nữa là giấy cũng
rất tốt nhưng sức mạnh
kém hơn. Loại cao
cấp thì có Nomex. Cuộn dây làm bằng vật liệu không giống nhau sẽ cho thông
số củ loa không giống nhau , còn về
mặt âm
thanh chỉ trừ loại
bằng Nhôm tuy có công suất cao nhưng âm thanh thì có một số chút rào cản, bởi
tần số cộng hưởng của vật liệu này nằm trong ngưỡng nghe.
Dây
quấn:
loại
hay gặp là dây tròn, không chỉ vậy còn có dây vuông & dây bầu dục. bởi
khoảng trống của loại dây tròn khá lớn điều này gia tăng khối lượng, một số loại
kia thì tối ưu hơn. đối với loa Đây là điều quan trọng . Vấn đề sử dụng dây
vuông chỉ là thời điểm , do nó tiết kiệm đến hơn 20%. Trong giai đoạn cái gì
cũng đắt đỏ trước sau gì các cục biến áp cũng cần phải dùng dây vuông thôi.
Dây
quấn thông dụng đặc biệt đồng, bằng nhôm phủ đồng bên ngoài , loại bằng nhôm thì
có khối luợng nhẹ nhưng khó hàn & điện trở riêng cũng cao hơn đồng, loại
bằng bạc thì quá tốt rồi nhưng cũng khó gắn kết và mắc nữa.
Thành
phần keo trong cuộn dây động là quan trọng nhất, keo cũng cần phải nhẹ, phải
chịu nhiệt độ cao phải chắc nữa. hầu hết keo trong Đây là loại đặc dụng khó kiếm
ở Việt Nam.
Cuộn dây động làm việc theo 2 dạng thông dụng nhất: loại có cuộn dây lú ra ngoài ( Overhung Voice Coil) và loại nằm hoàn toàn trong khe từ ( Underhung Voice Coil):
Cuộn dây động làm việc theo 2 dạng thông dụng nhất: loại có cuộn dây lú ra ngoài ( Overhung Voice Coil) và loại nằm hoàn toàn trong khe từ ( Underhung Voice Coil):
đa
số những loa dùng kiểu cuộn dây nằm tràn ra ngoài
(overhung voice coil) do nó giảm được rất nhiều nhiệt năng dẫn đến tăng công
suất . Loại nằm hoàn toàn trong khe từ được dùng trong những loa sức mạnh
trung bình nhưng độ
trung thực rất cao đặc tính kiểm soát khá tốt và tuyến tính trong giới hạn công
suất . Nhìn sơ qua một số bạn đã thấy sự mắc tiền của nó, ngoài chất liệu còn
nhiều hơn những tính chất của vật liệu cũng yêu cầu rất khắt khe. Nó phải mắc
gấp 3,4 lần loại bình thường thì . Kỹ thuật này thường dùng trong các loa bổng & một số loa dòng Ultra Hiend.
Ngoài
ra còn có loại voice coil dạng kéo đẩy với 2 miếng sắt dẫn, nhằm triệt tiêu độ
méo,
loại có 2 cuộn dây riêng biệt sử dụng cho loa Sub Stereo.
loại có 2 cuộn dây riêng biệt sử dụng cho loa Sub Stereo.
Số
lõi dây quấn thông dụng là 2 hoặc 4, số tầng này dựa vào ý đồ chỉ số kỹ thuật mà
ông kỹ sư mong muốn , dây lớn dây nhỏ cũng như vậy. Không nên làm rộng khe từ để
quấn dây to, hay quấn nhiều lớp hơn, vì khối lượng của voice coil phải tương ứng
với mật độ từ trong khe. Khi quấn dây to hoặc nhiều lớp khối lượng lớn mà năng
lượng từ không đủ sẽ đưa đến giảm hiệu suất, bởi vậy âm thanh sẽ bé hơn nhất là ở dãi tần cao, gây lầm lẫn
là tăng
âm trầm.Do hiệu suất
giảm nên cuộn dây sẽ nóng lên không tốt cho loa & cả máy khuếch đại.
Cuộn
dây bị cháy có khả năng quấn lại được, chất lượng tuỳ thuộc vào mức độ tinh xảo
tay nghề ( cái này thì Việt Nam mình rất khéo), chỉ cần sử dụng đúng keo chất
lượng cao thì có thể thấy rằng là bảo đảm , vì hầu hết các công đoạn ráp loa đều làm bằng tay cả.
tiện
đây nói thêm về râu loa ( tisel wire), việc hàn dây này phải nhanh
và chính xác thời điểm lớn nhất là 3 giây cho một mối hàn (càng nhanh càng tốt),
đặc biệt dây nối từ cuộn dây động tới râu. nguyên do để lâu dây đồng sẽ cháy
giòn khi hoạt động bị gãy thì rất đáng tiếc . các bạn diy loa nếu gắn socket thì
không sao, nếu hàn trực tiếp lên đó cũng lưu ý việc này .
Màng loa (cone paper) :
Màng loa (cone paper) :
cần
phải hình dung khi chưa gắn màng
loa vào bạn đưa nguồn
tín hiệu nhạc vào, loa nhún nhảy như là động cơ bình thường, nó sẽ không phát ra
âm thanh. Muốn có âm
thanh bạn nên thay
đổi áp suất không khí bằng cách gắn vào đó 1 màng loa Đây là cái độc nhất phát
ra âm thanh mà chúng ta có thể nghe được, những phần trước đó được hiểu như bộ
lái điều khiển bằng tín hiệu điện. Nói nôm na sự truyền động từ cuộn dây giống
như cái dùi của một anh đánh trống & anh này được điều khiển bằng nguồn tín
hiệu điện vậy thôi. bởi vậy thì màng trống( màng loa) bằng vật liệu nào sẽ cho
ra âm thanh kiểu đó, trống da nghe khác trống nilon chứ. Để tạo 1 củ
loa khi chưa có
màng loa một số chương trình máy vi tính thời điểm
này dễ dàng tổ chức được bằng cách dịch ngược các thông số đòi hỏi . Lý thuyết
thiết kế ở dưới đây là điện ,từ và cơ học.
có
thể bạn nghe ở đâu đó loa này có âm
thanh là chân thực ,
là chính xác. việc này làm tôi nhớ lại 1 Bác nào đó trên diễn đàn hình như là
Bác Via @ không có cái loa nào nghe hay hơn cây ghita 200 ngàn của tui, &
bản thân tôi cũng thấy vậy. Cứ nghĩ tới cái dùi đánh vào cái trống làm tôi rất
nản vì màng loa bây giờ là 1 nhạc cụ rồi.
Để
làm được 1 nhạc cụ quan trọng nhất là nó phải nghe thấy hay (cái này có trời mới
biết sao nó hay) Giả dụ như có cây violon của ông nào đó bên Ý tuyệt nhất thế
gian ai cũng đồng ý và những cây Violon khác muốn vượt ngôi thì cứ tới đó mà thi
thố. Mỗi 1 nhạc cụ đã có tuổi thọ hàng nghìn năm, quá trình đó những nghệ nhân
từng bước hoàn thành nó & tới giờ cũng vậy, làm nhạc cụ hay không phải là
chuyện rất dễ dàng gì.
các
bạn nói làm sao loa là 1 nhạc cụ được chứ nó là một bộ phận điện
tử rõ ràng mà, nếu màng
loa có khối lương
bằng không( là không thể ) lúc đó nó sẽ không còn có khối lương riêng không có
tần số riêng cũng giống như là không có âm sắc lúc đó tín hiệu như thế nào nó sẽ
phát y như vậy, tiếc là không như vậy, đừng khóc cho tôi(loa) Achentina.
Nghĩa
là âm thanh phát ra từ loa sẽ không trung thực (trừ loa
ghita điện cái này có thời gian nói sau nhe một số Bác), việc 1 loa có khả năng tái tạo chính xác mọi nhạc cụ
càng ngày càng không có khả năng . và cũng không có 1 cái loa nào trên thế giới
được lựa chọn để tham chiếu cả, bởi vì không có chuẩn nên cuối cùng tất cả được
đặt trên đôi tai vàng của bạn , bạn nghe thấy hay tức là nó hay khỏi bàn.
Màng loa là cái quyết định loa bạn có thể sẽ nghe hay như nào . Là phần
quan trọng nhất là phần mà mọi người thích hay ghét
loa này và loa khác,
là thứ mà bạn không thấy chút tình cảm nào với một cặp loa 20.000USD, trong khi
lại ngất ngây với cặp loa rẽ hơn các 10 lần. miễn sao là là bạn biết trung thực
với chính mình bạn chắc chắn sẽ có các chọn đúng đắn, tiền là của mình thưởng
thức nhạc cũng là mình mà.
Giá
tiền của một cặp
loa không nói lên giá
trị của nó đối đến các bạn , thước đo giá trị cho nó chính là thời gian bạn dành
nghe nó hót.
Bạn có
1 cặp
loa 10tr đã nghe đến
một năm rồi, 1 ngày bạn nghe tầm 30p, một nghệ sĩ ghé qua loa này là hifi thôi
nếu có tiền nên mua loa ABC gì đó còn thường được gọi là loa Hi
end, giá 30tr, bạn đi mua về rất háo hức thời gian đầu một ngày nghe 4,5 tiếng,
sau đó không hiểu lý do vì đâu thời điểm bạn dành tặng cho nó ngày càng ít , và
ít hơn rất nhiều so với cặp loa cũ, có thể cặp
loa bạn vừa bán đi có
khả năng là cặp loa tuyệt nhất đối với bạn , và chỉ mình bạn mới hiểu thôi.
Đừng nghe ai hết hãy nghe bằng chính mình, đừng mua cần phải tặng cho bản thân
mình thứ mình thích nhất. Chia sẽ niềm vui với các bạn đã có 1 cặp loa đúng ý mình, bạn thật hạnh
phúc.
Đăng nhận xét